डॉ. देवेंद्र रामचंद्र साठे

नाव: डॉ. देवेंद्र रामचंद्र साठे
आई / वडील: आई सुधा रामचंद्र साठे, वडील रामचंद्र शंकरराव साठे
विशेष: दिक्षाधिकारी
गुरू व मार्गदर्शक: परमपूज्य श्री सद्गुरु सच्चिदानंद स्वामी महाराज यांच्यामार्गदर्शनाखाली हठयोग, आकाशगमन आणि परकायप्रवेश यांसारख्या गूढ योगविद्यांचा अभ्यास व साधना करण्याची संधी लाभली. 
विशेष कार्य: नर्मदा परिक्रमावासी साधकांसाठी निवास, भोजन व पारायणाची उत्कृष्ट व्यवस्था शिनोर

दत्त सांप्रदायिक सत्पुरुष परिचय

पारंपारिक वैद्य श्री देवेंद्र रामचंद्र साठे महाराज

पारंपारिक वैद्य  श्री देवेंद्र रामचंद्र साठे महाराज हे सिद्धयोग–महायोग परंपरेचे समर्पित साधक, शक्तिपात दीक्षा अधिकारी, कुंडलिनी साधनेचे अनुभवी मार्गदर्शक आणि समाजसेवेसाठी आयुष्य अर्पण करणारे आध्यात्मिक व्यक्तिमत्त्व म्हणून देश-विदेशात परिचित आहेत. चैतन्य जागरण, आत्मोन्नती, मानवकल्याण आणि सर्वांगीण आरोग्य या ध्येयासाठी त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन समर्पित केले आहे.

त्यांना प. प . श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांच्या कृपाशिर्वादाने मंत्रदीक्षा प्राप्त झाली. तसेच परमपूज्य श्री सद्गुरु सच्चिदानंद स्वामी महाराज यांच्या मार्गदर्शनाखाली हठयोग, आकाशगमन आणि परकायप्रवेश यांसारख्या गूढ योगविद्यांचा अभ्यास व साधना करण्याची संधी लाभली. पुढे श्री योगिराज पूज्य नारायणकाका ढेकणे महाराज यांच्याकडून त्यांना शक्तिपात महायोग दीक्षा आणि त्यानंतर दीक्षा अधिकार प्राप्त झाला. या दिव्य गुरु-परंपरेच्या संस्कारांमुळे त्यांच्या आध्यात्मिक जीवनाला विशेष दिशा आणि सामर्थ्य प्राप्त झाले.

त्यांचा जन्म मातृगया तीर्थ श्री सिद्धपूर येथे, श्रावण कृष्णपक्ष पंचमीच्या पवित्र दिवशी झाला. योगायोगाने हेच ते पुण्यस्थळ आहे जिथे प. प . श्री टेंबे स्वामी महाराज श्री रणछोडजी मंदिरात त्यांचे आगमन झाले होते आणि त्यांनी प्रारंभ केलेला श्रीकृष्ण जन्मोत्सव आजही भक्तिभावाने साजरा केला जातो. त्या दिव्य आध्यात्मिक परंपरेचे संस्कार त्यांच्या जीवनावर बालपणापासूनच झाले.

गुजरातमधील नर्मदेच्या पवित्र तीरावर शिनोर मुक्कामी श्री स्वामी महाराज आणि श्री गांडा स्वामी यांची प्रथम भेट झालेली जागा विशेष आध्यात्मिक महत्त्वाची मानली जाते. त्या पवित्र शिनोर गावात नर्मदा नदीच्या तीरी “श्री वासुदेव निवास” या नावाने आश्रम कार्यरत असून, नर्मदा परिक्रमावासी साधकांसाठी निवास, भोजन, पारायण व आध्यात्मिक सेवांची उत्कृष्ट व्यवस्था केली जाते. या सेवाकार्यातही श्री साठे महाराजांचे महत्त्वपूर्ण योगदान राहिले आहे

अत्यंत साध्या आणि संघर्षमय परिस्थितीतून त्यांनी आपल्या जीवनप्रवासाची सुरुवात केली. स्वतःच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी त्यांनी बाहेर खाजगी नोकरी करून जबाबदाऱ्या पार पाडल्या, परंतु त्याचबरोबर समाजसेवा, आरोग्य जनजागृती, योगप्रसार आणि आध्यात्मिक कार्य यांना कधीही खंड पडू दिला नाही,  स्वतःच्या श्रमातून घर सांभाळत त्यांनी आयुष्यभर निःस्वार्थ भावनेने समाजासाठी सेवा केली आहे. कोणत्याही प्रकारची आर्थिक अपेक्षा न ठेवता त्यांनी हजारो लोकांना आरोग्य, मानसिक स्थैर्य आणि आध्यात्मिक उन्नतीचा मार्ग दाखवला आहे. त्यांच्या जीवनात सेवा हीच साधना आणि मानवकल्याण हाच धर्म राहिला आहे.

शक्तिपात दीक्षेद्वारे साधकांच्या सुप्त चैतन्यशक्तीचे जागरण करून त्यांना आत्मसाक्षात्काराच्या मार्गावर स्थिर करण्याचे महान कार्य ते निःस्वार्थ भावनेने करीत आहेत. कुंडलिनी जागरणाच्या प्रक्रियांना त्यांनी अनुभवाधारित व तर्कसंगत दृष्टिकोनातून मांडत अध्यात्म आणि विज्ञान यांचा सुंदर समन्वय साधला आहे.

योग, प्राकृतिक चिकित्सा, फिजिओथेरपी, पारंपरिक वैद्यक, वास्तुशास्त्र, ज्योतिष आणि मनोविकास या विविध क्षेत्रांतील त्यांच्या सखोल ज्ञानामुळे समाजाला शारीरिक, मानसिक आणि आध्यात्मिक स्तरावर संतुलन व मार्गदर्शन लाभत आहे. “शरीराचे आरोग्य, मनाची शांतता, ऊर्जेचे संतुलन आणि आत्म्याचे जागरण” हा त्यांच्या कार्याचा केंद्रबिंदू आहे.

श्री साठे महाराज यांनी महाराष्ट्र, गुजरात तसेच भारतातील अनेक शहरांमध्ये व दुर्गम ग्रामीण भागात निःशुल्क आरोग्य शिबिरे, योग साधना शिबिरे, महायोग–सिद्धयोग साधना मार्गदर्शन, ध्यानसत्रे आणि जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करून हजारो गरजू लोकांना मदत केली आहे. त्यांनी आहार, विहार, मनोव्यवहार, दिनचर्या आणि भौगोलिक परिस्थितीनुसार जीवनशैली कशी असावी याविषयी समाजाला अत्यंत उपयुक्त मार्गदर्शन केले आहे. निसर्गोपचार, योग, प्राणायाम आणि सात्त्विक जीवनपद्धतीचा प्रसार व प्रचार करण्यासाठी त्यांनी अखंड प्रयत्न केले आहेत.

ग्रामीण भागातील गरीब, गरजू आणि वंचित लोकांपर्यंत आरोग्यसेवा पोहोचविण्यासाठी त्यांनी अनेक ठिकाणी निःशुल्क आरोग्य तपासणी शिबिरे आयोजित केली. योग, प्राणायाम, ध्यान, नैसर्गिक उपचारपद्धती आणि मानसिक आरोग्य याविषयी लोकांमध्ये जनजागृती निर्माण करून त्यांनी समाजाला निरोगी जीवनाचा संदेश दिला आहे. अनेक लोकांना व्यसनमुक्ती, मानसिक ताणतणाव कमी करणे आणि सकारात्मक जीवनशैली स्वीकारण्यास त्यांनी प्रेरित केले आहे.

कोविड-१९ महामारीच्या कठीण काळात त्यांनी निःस्वार्थ भावनेने समाजसेवा करत अनेक गरजू कुटुंबांना औषधे, अन्नधान्य, आरोग्य मार्गदर्शन, मानसिक आधार आणि आवश्यक मदत उपलब्ध करून दिली. लॉकडाऊनच्या काळात लोकांमध्ये सकारात्मकता, मानसिक स्थैर्य आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यासाठी त्यांनी ऑनलाइन व प्रत्यक्ष योग, प्राणायाम आणि आरोग्य जनजागृती मोहिमा राबवल्या.

गुजरातमध्ये भूकंपासारख्या नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी तसेच नद्यांना आलेल्या महापुराच्या संकटसमयी त्यांनी प्रत्यक्ष मदतकार्य करत अन्न, औषधे, निवारा, आरोग्य सेवा आणि पुनर्वसनासाठी मोलाचे योगदान दिले. संकटकाळात मानवतेची सेवा हीच खरी साधना मानून त्यांनी अनेक सामाजिक उपक्रम राबवले आहेत.

त्यांच्या आध्यात्मिक आणि सामाजिक कार्याचा विस्तार भारतापुरता मर्यादित नसून ऑस्ट्रेलिया, अमेरिका, कॅनडा आणि युरोप येथेही त्यांनी योग, ध्यान, महायोग–सिद्धयोग आणि आरोग्य शिबिरे आयोजित करून भारतीय अध्यात्म आणि योगविद्येचा जागतिक स्तरावर प्रसार केला आहे.

पारंपारिक वैद्य श्री देवेंद्र रामचंद्र साठे महाराज यांनी अध्यात्म, योग, निसर्गोपचार, आरोग्यसेवा, जनजागृती आणि मानवकल्याण या क्षेत्रांत केलेले कार्य अत्यंत प्रेरणादायी, उल्लेखनीय आणि राष्ट्रहिताचे आहे, अत्यंत साध्या जीवनातून संघर्ष करत स्वतःच्या कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळत त्यांनी आयुष्यभर निःस्वार्थ सेवाभावाने समाजासाठी कार्य केले आहे,कोणत्याही प्रकारच्या आर्थिक अपेक्षेशिवाय त्यांनी लाखो लोकांना आरोग्य, मानसिक शांती आणि आध्यात्मिक उन्नतीचा मार्ग दाखवला आहे.

त्यांच्या कार्यामध्ये सेवा, साधना, करुणा, ज्ञान आणि मानवतेप्रती असलेली अखंड निष्ठा यांचा अद्वितीय संगम दिसून येतो. समाजाच्या सर्वांगीण उन्नतीसाठी त्यांनी ग्रामीण ते शहरी तसेच देश-विदेशात निरंतर कार्य करत योग, महायोग-सिद्धयोग, निसर्गोपचार आणि आध्यात्मिक जागृतीचा प्रसार केला आहे. त्यांच्या प्रेरणादायी कार्यामुळे अनेकांच्या जीवनात सकारात्मक परिवर्तन घडले असून समाजाला निरोगी, संतुलित आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या सक्षम जीवनाचा मार्ग प्राप्त झाला आहे.

प्राप्त सन्मान व पुरस्कार

• इंटरनॅशनल एक्सलन्स अवॉर्ड, मुंबई
• नॅशनल आरोग्य रत्न, मुंबई
• चिकित्सा रत्न अवॉर्ड, मुंबई
• नॅशनल निसर्गोपचार प्राईड अवॉर्ड (MNC)- ३ वेळा
• मानद डॉक्टरेट पदवी- विश्वकर्मा विद्यापीठ
• सर्टिफिकेट ऑफ कमिटमेंट– वर्ल्ड बुक ऑफ रेकॉर्ड्स, लंडन
• मानद डॉक्टरेट– बुक ऑफ रेकॉर्ड्स, नवी दिल्ली
• नॅशनल अॅस्ट्रो स्पिरिच्युअल अवॉर्ड, अहमदाबाद
• बेस्ट अॅस्ट्रोलॉजर ऑफ द इयर, अहमदाबाद
• बेस्ट वास्तु एक्सपर्ट ऑफ द इयर, अहमदाबाद
• अॅस्ट्रो प्लॅटिनम गोल्ड स्टार अवॉर्ड (आंतरराष्ट्रीय)
• ब्रह्म महर्षि अवॉर्ड (आंतरराष्ट्रीय)
• इंटरनॅशनल एक्सलन्स अवॉर्ड
• आयुष योगाचार्य महासन्मान पुरस्कार
• इंडियन ग्रोथ लीडर अवॉर्ड, अहमदाबाद
• लंडन बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्स, लंडन
• मानद डॉक्टरेट- LBSS लंडन UK (Physiotherapy and Naturopathy)
   

तसेच विविध राज्यस्तरीय, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनेक समाजसेवा सन्मान प्राप्त आहेत.

||श्री गुरुदेव दत्त||

# Dr Devendra Ramchandra Sathe, Sathe Maharaj, Vaidya Shri Devendra Ramchandra Sathe